Een schipper moet in het bezit zijn van kennis, kunde, ervaring en diploma's, om als gezagvoerder van een schip te mogen optreden. De schipper is zelfstandig en verantwoordelijk voor alle gebeurtenissen en handelingen tijdens zijn of haar wacht.

De schipper leidt de navigatie van een schip. Hij of zij kan om assistentie vragen van de kapitein en houdt zich aan de instructies die door de kapitein zijn geinstructueerd.

Hij of zij is verantwoordelijk voor de uitvoering van een veilige en goede ladingsbehanding. Daaronder verstaat men het laad-/losklaar maken, laden, lossen, spoelen en producten wisselen. De schipper is ook verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving.

Een schipper aan boord van een binnenschip is de gezagvoerder. De schipper heeft verantwoording over de veilige vaart in de binnen wateren. In de binnenvaart is de schipper ook dikwijls de eigenaar van het binnenschip.